Koga crkva nagrađuje, a koga kažnjava?

Autor: Radar (Dragana Nikoletić)

Info

17.02.2026.

19:00 > 19:32

Odluka vrha Srpske pravoslavne crkve da iz crkvene zajednice isključi teologe Vukašina Milićevića i Blagoja Pantelića otvorila je pitanje odnosa Crkve prema unutrašnjoj kritici, ali i prema političkim strukturama vlasti.

Foto: 021.rs

Kensel kultura, primenjivana i u antičkoj Grčkoj (pod nazivom ostrakizam) za eliminaciju političkih protivnika, radikalizovana je u poslednje vreme u Srpskoj pravoslavnoj crkvi, gde politici navodno nije mesto. Tako su aktuelne žrtve "otkazivanja" teolozi Vukašin Milićević i Blagoje Pantelić, koji su po odluci patrijarha Porfirija, na čelu Crkvenog suda Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke, koji ih je i tužio i potpisao presudu, anatemisani, odnosno izbačeni iz crkvene zajednice, piše Radar.

Ta presuda Milićevića će lišiti svešteničkog čina, ali i pristupa svetim tajnama poput pričešća, kao i prava da bude sahranjen po hrišćanskim običajima. Poslednje važi i za Pantelića, s tim što je on civil, pa je njegova doživotna (u presudi – "konačna") zabrana učešća u sakramentima presedan nad presedanima. Njemu je ugrožena i egzistencija, vezana za izdavačku kuću Biblos čiji je osnivač i vlasnik, jer su sva izdanja ove kuće povučena iz patrijaršijskih knjižara, te je Pantelić ostao bez glavnog klijenta i izvora prihoda.

I, ma kako njihovi gresi bili sročeni u presudi, jedini razlog za najdrastičniju moguću kaznu je ukazivanje na Porfirijeve postupke koji dovode u pitanje crkveni integritet, a preko servilnog odnosa sa državnim vrhom. Ne ostaje tu SPC uskraćena, već nagrađena za lojalnost zamašnim izdvajanjem iz javne kase. U tom začaranom krugu vrte se i crkvena odlikovanja, dodeljivana predstavnicima režima, da se prećutni sporazum pečatira. E, ovde baš smetaju svi koji misle, i hoće to glasno da izgovore.

Darvinova teorija

Postepeno "kanselovanje" Milićevića kreće još 2017, kada se sa grupom profesora, naučnika i sveštenika, usprotivio reviziji Darvinove teorije i njenom povlačenju iz obrazovanja. Tada mu je bivši, počivši patrijarh Irinej oduzeo parohiju, da ne bi propovedao takvu sablazan po domovima koje obilazi u sklopu pastirskih dužnosti. Tri godine kasnije, 2020, zabranjeno mu je i da činodejstvuje (krštava, venčava, osveštava…).

Po postavljanju Porfirija na čeono mesto u Crkvi (za koje se govorkalo da je politički izrežirano), a uz nastavak restriktivne politike prema neposlušnima, Milićević marta 2024. nije reizabran na mesto docenta na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu u Beogradu. Džaba što je komisija za njegovo napredovanje prethodno dala pozitivnu ocenu podnetog referata, kad ga je odbila fakultetska uprava. Tako je ovaj "grešnik" ostao i bez radnog mesta na Univerzitetu, možda i zato što se nije slagao sa primanjem evharistije iz zajedničke kašičice, tokom divljanja korona virusa.

Par godina pre toga, 2019, sa PBF-a je izbačen Marko Vilotić, docent, ali i sekretar vladike Grigorija, koji je opet "maknut" iz Hercegovine u Nemačku, jer je i on previše talasao. Otkaz na profesorsko mesto dobio je i episkop zapadnoamerički Maksim, kao još jedan od "nepokornih". Bez profesure je ostao i Rodoljub Kubat, kasnije vraćen na posao odlukom suda (da bi nedavno ipak dao ostavku). Ni Andreju Jeftiću, direktoru Komisije za veru i poredak pri Svetskom savetu crkava, nije obnovljen akademski status docenta, iz neformalno istih razloga.

Put do izopštenja Blagoja Pantelića, civila, ili "običnog" vernika, bio je kratak i efikasan, ipak počinjući 2021, netom po Porfirijevom ustoličenju. Već tad je ovaj teolog prećutno proglašen za "unutrašnjeg neprijatelja", da bi mu 2024. patrijarh pripretio izbacivanjem iz Crkve. Posle pada nadstrešnice na novosadskoj Železničkoj stanici, i početka studentskog protesta, situacija eskalirala. Pantelić je bio sve glasniji u iskazivanju svojih stavova, pa time pod sve oštrijom lupom crkvenog vrha, a zapravo samog Porfirija.

Postpraznična anatema

Konačni ceh teolog je platio na Crkvenom sudu, tog 29. januara kada je primio presudu o konačnom izlučenju, zakasnelo poslatu zbog božićnih i drugih praznika, kada nije prikladno mahati anatemama. Jedan od glavnih tereta u optužnici bio je intervju za Radar koji nam je Pantelić dao u januaru 2025, iznoseći tezu u naslovu članka da "Porfirije podržava Vučića, a Crkva studente".

Ostali se njegovi gresi odnose na postove na društvenoj mreži X, i povremene izjave za druge medije, a nazivaju se "uvredama" u presudi. Iako po tom aspektu Porfirije ne bi mogao da ga goni po službenoj dužnosti, pogotovo što je Pantelić laik, tj. lice izvan crkvene hijerarhije.

Zbog proceduralnih, ali i kanonskih grešaka u crkvenosudskom postupku, osuđeni se žalio Velikom sudu SPC. Ali, ni ovde se ne može nadati hrišćanskom milosrđu, budući da ovoj instanci predsedava vladika bački Irinej Bulović. Takoreći guru našeg patrijarha.

Studenti su bili kamen spoticanja i u primeru vladike žičkog Justina. Pa dok ih je poglavar Crkve smatrao "obojenim revolucionarima", ovo saopštivši lično ruskom predsedniku Putinu u aprilu prošle godine, vladika žički im je bio blagonaklon. Pa je pustio akademce sa Državnog univerziteta u Novom Pazaru (DUNP) da prespavaju u manastiru Studenica, na njihovoj 400 kilometara dugoj pešačkoj turi ka Novom Sadu, gde se 1. novembra lane obeležavala godišnjica od pogibije 16 osoba, pod srušenom nadstrešnicom železničke stanice.

Ovde su crkvene vlasti preduzele drugačije mere pokušaja "kenselovanja", poslavši inspekciju u "računovodstvo" Žičke eparhije (koja se ne vodi svetovnim propisima, kao ni sve ostale, oslobođene plaćanja PDV-a). Nađe li se ovde nešto sporno, ma kako ništavno bilo, moglo bi biti pokriće da se Studenica, kao vrlo bogat manastir, stavi pod ingerenciju samog patrijarha.

Anatemisati vladiku Justina bilo bi smešno i glupo, nakon tolikih decenija verne pastirske službe (i odanosti naroda). Druga je priroda slučaja bila vezana za pokojnog bivšeg episkopa raško-prizrenskog Artemija, koji je izlučen iz Crkve 2010. Iako su zvanični povod tome bile finansijske malverzacije, utvrđene od crkvenih inspekcijskih organa, šuškalo se da on ima previše moći, posebno na Kosovu i Metohiji, pa ugrožava zvanični poredak crkvene vlasti.

Artemije protiv Irineja

Po odbijanju zabrane činodejstvovanja, Artemije je osnovao eparhiju raško-prizrensku u egzilu (u Šumadiji), zbog čega je postao raskolnik u kanonskom smislu. Ipak je deo verujućih više verovao u njegov autoritet, no u autoritet tadašnjeg patrijarha Irineja, krenuvši za ovim "otpadnikom", što je prilično uzdrmalo SPC.

Ako se još nešto može nazvati raskolničkim delom, a jednim od dva uslova za izbacivanje iz Crkve, pored podrivanja crkvenog poretka, to su izjave predsednika SRS Vojislava Šešelja. Koji je javno govorio da "misli da je Bog stvorio svet, ali ne onako kako piše u Bibliji", da "ne veruje u Svetu Trojicu" i slično. Pa ipak je ovaj vizionar Velike Srbije čak tri puta crkveno odlikovan, i to Ordenom Svetog vladike Mardarija, Ordenom Belog anđela prvog reda, i Ordenom zlatnog lika Svetog Petra Drugog Lovćenskog Tajnovidca.

Belim anđelom ga je 2015. nagradio vladika Filaret, ubrzo potom penzionisan zbog finansijskih spekulacija (a ne zbog pozivanja u ratne pohode i sejanja mržnje prema drugim nacionalnostima, što je bliže etičkim kriterijumima). Priznanje Tajnovidca, Šešelj je dobio iste godine od počivšeg mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija, darežljivog i sa anatemama (srećom – retoričkim).

To čime se pokojni mitropolit bavio doduše više liči na kletve, pa je poznata (bar) jedna takva poruka, upućena crnogorskim vlastima u vreme donošenja Zakona o slobodi veroispovesti (2019), kojim su bile ugrožene svetinje SPC-a na današnjoj teritoriji ove zemlje. Njima se obratio rečima: "Ko ne bio veran jednojezičnoj, jednokrvnoj Rusiji, dabogda živo meso od njega otpadalo, bio proklet tri puta i tri hiljade puta od mene." I ništa, čak ni opomene od vrhovnog starešine.

Daleko je teža priča sa vladikom Pahomijem, episkopom Vranjske eparhije, unapređenim lane u čin mitropolita, uprkos svojevremenim optužbama za pedofiliju. Slučaj seksualnog zlostavljanja maloletnih dečaka razvlačio se na Opštinskom sudu u Nišu do 2006, kada je vladika oslobođen optužbi zbog nedostatka dokaza ili zastarevanja predmeta.

Protiv njega je pokrenut predistražni postupak i 2013, zbog navodnog napastvovanja magacionera Eparhije vranjske, ali je Osnovno javno tužilaštvo u Vranju naredne godine zaključilo da nema osnova da ga krivično goni. Pred crkvenim sudom nije odgovarao, već je prošlog juna nagrađen drugom po redu titulom u nomenklaturi činova naše crkve.

Vladika zvorničko-tuzlanski Kačavenda nije ni sekularno gonjen povodom optužbi za iste nečasne radnje (i plus ubistvo jednog dečaka), koje je po medijima iznosio jedan bivši đakon eparhije. Da utiša buku javnog mnjenja, patrijarh Irinej je 2013. penzionisao Kačavendu "iz zdravstvenih razloga". Pa se ovaj povukao, ali ne u kakvu isposnicu, već u svoje zlatne dvore pri manastiru Svete Petke, u blizini Bijeljine. Pune svakojakih dragocenosti.

Štaviše, SPC kao da je htela da Kačavendi nadomesti izgubljeno (aktivni status i posledični profit), te mu je lane u junu dodelila Orden Svetih novomučenika kragujevačkih. Apsurd te odluke jedan novinar je ocenio kao "jezivu perverziju", dok je vrhu Crkve poslužila da napravi balans za taktičko "kenselovanje". protivnika. Ili onih koje takvim smatraju.

Zamašnom korpusu crkveno odlikovanih pripada naravno i sam predsednik Vučić (kome se "klanja" dobar deo vladika, kao "zlatnom teletu", biblijskom simbolu idolopoklonstva). Od 2019, on se nadobijao lovorika, od Ordena Svetog Save prvog stepena (od Sinoda), preko Ordena Eparhije budimske prvog reda (2023), do Ordena Svetog Georgija Pobedonosca (prvog reda) i medalje Svetog velikomučenika i pobedonosca Georgija, "zasluženih" prošle godine. Vučićeva kolekcija ordenja uvećana je prošle nedelje Ordenom Novomučenika bihaćko-petrovačkih.

Neki od ovih priznanja odnosili su se na pomoć pri izgradnji određenih hramova, pa se začarani krug "ja tebi – ti meni" ovde najkonkretnije zatvara. Ostavljajući prostor i za druge dostojnike.

Jer, iako je Porfirije, još dok je bio mitropolit zagrebačko-ljubljanski, pred svojim studentima (PBF-a) tvrdio da su "crkvena odlikovanja devalvirana, jer ih dobija svaki drugi mafijaš u Srbiji", nastavio je u sličnom trendu, nadmašivši svog prethodnika. Valjda da bi se napravio jasniji rez između prijatelja Crkve i onih koji to nisu.

Među prvima su se, osim Vučića, našli Nikola Selaković, ministar kulture (sada na optuženičkoj klupi zbog falsifikovanja statusa zaštite Generalštabu), kao i Aleksandar Vulin, socijalista, pa time i "bezbožnik", ali i direktor BIA, i bivši ministar u raznim resorima.

Crkveno su odlikovani i bivši premijer Miloš Vučević (čak dva puta) i ministar finansija Siniša Mali, i prvi čovek Jagodine, pokojni Dragan Marković Palma, za koje se svašta sumnjalo, a ponešto i dokazalo. I da više ne nabrajamo te počasne "vernike" iz domaćih političkih redova. Od stranaca, bliskih Vučiću, treba pomenuti Milorada Dodika, doskorašnjeg predsednika Republike Srpske, i Viktora Orbana, premijera Mađarske.

I sad zamislite sliku raskola koji, čini se, baš SPC forsira: na jednoj strani Vučić, Porfirije, Pahomije, Siniša Mali, Vulin, Dačić, Dodik… a na drugoj vladika Justin, Milićević, Pantelić i slični. Koja bi onda strana bila hrišćanski pravedna, a koja nevernički osvetoljubiva i bahata? Koja šuta, a koja rogata? Procenite sami, ali u svoja četiri zida, da i vi ne budete anatemisani.

Ceo tekst možete pročitati OVDE.

OGLASI RADNO MESTO!

Ukoliko imate potrebu za radnom snagom nudimo vam mogućnost da na jednostavan način oglasite poziciju za posao.

Radno mesto možete oglasiti u odeljku Oglasi za posao ili jednostavno klikom na ovu poruku.

Teme

Srpska pravoslavna crkva SPC

Komentari 14

Hronološki Najpopularniji

dacic

18.02.2026 • 12:07

vernike nagradjuje lepim recima(jer placaju)
a nevernike na lomacu

2 3 -1
S56

18.02.2026 • 06:40

Nije za pohvalu

Današnja srpska crkva nagrađuje sumnjivce, a preskače vredne i poštene.

7 10 -3
1312

17.02.2026 • 23:00

Od Tripuna do svetoga Đurđa
Svaku noćcu mjesec se hvataše
Da se Srblji na oružje dižu....

3 1 +2

Komentari čitalaca na objavljene vesti nisu stavovi redakcije portala 021 i predstavljaju privatno mišljenje anonimnog autora.

Redakcija 021 zadržava pravo izbora i modifikacije pristiglih komentara i nema nikakvu obavezu obrazlaganja svojih odluka.

Ukoliko je vaše mišljenje napisano bez gramatičkih i pravopisnih grešaka imaće veće šanse da bude objavljeno. Komentare pisane velikim slovima u većini slučajeva ne objavljujemo.

Pisanje komentara je ograničeno na 1.500 karaktera.