Prvi put pronađen drevni ljudski DNK sačuvan na zidovima pećina

Autor: 021.rs

Zabava

12.07.2026.

13:50 > 05:36

Pećinska umetnost povezuje nas sa našim davnim precima na jedinstveno ljudski način.

Dodaj 021.rs kao glavni izvor na Google-u

Prvi put pronađen drevni ljudski DNK sačuvan na zidovima pećina

Foto: Pixabay

Između ostalog, podseća nas da naša sklonost motivima koji nisu prikladni za posao (NSFW) postoji veoma dugo, što pokazuje i gravura muškarca koji pokušava da otera leoparde.

Ali, za razliku od drugih artefakata pronađenih na drevnim nalazištima, pećinsku umetnost je teško povezati sa njenim autorima. Pošto se često nalazi na zidovima pećina, nije neposredno povezana sa iskopanim sedimentima i predmetima koji obično sadrže tragove DNK.

Zbog toga je ovaj važan aspekt ljudske kulture, koji objašnjava razvoj apstraktnog i umetničkog razmišljanja, a možda čak i prvih astronomskih zapažanja, do sada ostao "van domašaja paleogenetike".

Međutim, međunarodni tim naučnika sada u studiji objavljenoj u časopisu "Nature Communications" navodi da ljudski DNK može da ostane sačuvan na zidovima pećina hiljadama godina.

"Iako ne možemo direktno da povežemo tragove drevnog ljudskog DNK koje smo pronašli sa nastankom pećinske umetnosti. Ovo je prvi dokaz da ljudski DNK može da bude sačuvan na zidovima pećina hiljadama godina", objašnjava Alba Bosoms Mesa, evoluciona antropološkinj sa Instituta za evolucionu antropologiju Maks Plank (MPI-EVA), prenosi ScienceAlert.

U okviru First Art, multidisciplinarnog projekta osnovanog s ciljem hemijskog proučavanja najstarije pećinske umetnosti na svetu, istraživači su analizirali 24 pećinske slike iz 11 pećina u Španiji i Portugalu - od jednostavnih linija i geometrijskih oblika do figurativnih crteža i otisaka šaka.

Tim je analizirao i sedimente sa pećinskih podova, gde su se, po svemu sudeći, pripremali pigmenti, kao i ptičju kost obojenu crvenim okerom, za koju se pretpostavlja da je korišćena kao neka vrsta prskalice za nanošenje boje.

Usput su na jednom nalazištu otkrili i DNK ulješure, što ukazuje da su ovi morski sisari lovljeni radi ishrane - ili smo, u suprotnom, pronašli najneobičnijeg pećinskog umetnika u istoriji.

Od ukupno 120 uzoraka uzetih sa zidova pećina, samo pet je sadržalo ljudski DNK.

Međutim, samo dva uzorka sadržala su isključivo ljudski genetski materijal, koji je, kako se pretpostavlja, ostavljen direktnim kontaktom - znojnim rukama, kapljicama pljuvačke raspršenim kroz ptičju kost koja je služila kao prskalica ili drugim telesnim tečnostima.

Preostala tri uzorka sadržala su i životinjski DNK, što ukazuje da je genetski materijal dospeo indirektno, na primer vodom koja se slivala kroz pećinu.

Iznenađujuće je da su četiri od tih pet uzoraka potekla sa neoslikanih delova pećinskih zidova, koji su uzorkovani kao kontrolni uzorci.

Nažalost, iz koštane prskalice nije izdvojen drevni DNK, verovatno zato što su eventualni fragmenti bili prekriveni savremenim ljudskim DNK koji je kontaminirao uzorak.

Pošto je samo jedna pećinska slika dala ljudski DNK, naučnici smatraju da je ovakav način očuvanja genetskog materijala redak.

Ipak, postoji dobra vest - sačuvani DNK pronađen je u uzorku prekrivenom kalcitom, uobičajenim mineralom koji učestvuje u formiranju krečnjaka i mermera. Buduća istraživanja mogla bi da se usmere upravo na slične slučajeve.

"S obzirom na ogromnu osetljivost savremenih metoda za analizu drevnog DNK, želeli smo da proverimo da li ovakva vrsta kontakta može da ostavi tragove DNK u pećinskoj umetnosti, što bi nam potencijalno omogućilo da dobijemo genetske profile autora tih crteža", kaže Hipolito Koljado Hiraldo, arheolog i stručnjak za pećinsku umetnost pri Vladi Ekstremadure u Španiji i jedan od glavnih autora studije.

Pokazalo se da je to zaista moguće.

Analiza je pokazala da DNK izdvojen iz pećine Kovaron u Španiji potiče od savremenih ljudi i pripada genetskoj grupi zapadnih lovaca-sakupljača, karakterističnoj za stanovništvo Iberijskog poluostrva. Zbog toga, iako je očuvanost genetskog materijala u pećinskoj umetnosti, kako kaže Bosoms Mesa, "veoma promenljiva", ona predstavlja neprocenjiv izvor podataka koji može pomoći u sastavljanju slagalice o ljudskoj prošlosti.

Biće potrebno još istraživanja kako bi se usavršile metode predstavljene u ovoj studiji.

Sa većim brojem uzoraka istraživači se nadaju da će moći da odgovore na nova pitanja o pećinskoj umetnosti.

"Ko je dodirnuo ovaj zid? Da li je to bio muškarac ili žena? Kojoj populaciji su pripadali? Koliko duboko u pećinske sisteme su zalazili drevni ljudi", pita Matijas Majer, paleogenetičar sa Instituta Maks Plank i viši autor studije, koji je istraživanje vodio zajedno sa Koljadom Hiraldom.

Ovaj novi pristup zato obećava mnogo. Naime, svaki pećinski zid, čak i onaj bez crteža, mogao bi da čuva dokaze o svojim drevnim stanovnicima, pružajući informacije o njihovim migracijama, kao i o tome koje su populacije razvijale određene kulture i stvarale karakterističnu umetnost i predmete.

Istraživanje je objavljeno u časopisu "Nature Communications".

OGLASI RADNO MESTO!

Ukoliko imate potrebu za radnom snagom nudimo vam mogućnost da na jednostavan način oglasite poziciju za posao.

Radno mesto možete oglasiti u odeljku Oglasi za posao ili jednostavno klikom na ovu poruku.

Dodaj 021.rs kao glavni izvor na Google-u

Teme

neandertalci pećinski ljudi

Komentari 0

Nema komentara na izabrani dokument. Budite prvi koji će postaviti komentar.

Komentari čitalaca na objavljene vesti nisu stavovi redakcije portala 021 i predstavljaju privatno mišljenje anonimnog autora.

Redakcija 021 zadržava pravo izbora i modifikacije pristiglih komentara i nema nikakvu obavezu obrazlaganja svojih odluka.

Ukoliko je vaše mišljenje napisano bez gramatičkih i pravopisnih grešaka imaće veće šanse da bude objavljeno. Komentare pisane velikim slovima u većini slučajeva ne objavljujemo.

Pisanje komentara je ograničeno na 1.500 karaktera.